تعریف: مغلطه توسل به مرجعیت کاذب موقعی پیش می‌آید که گوینده از بیانات یک مرجع برای تقویت استدلالش استفاده کند، ولی آن مرجع در زمینه‌ی موضوع موردبحث و حقایق مربوط به آن اعتبار و صلاحیت نداشته باشد. اگر طرف بحث اعتباری را که مرجع کاذب به ادعای مطرح‌شده بخشیده بپذیرد، او نیز مرتکب مغلطه شده است.

معادل انگلیسی: Appeal to False Authority

معادل‌های جایگزین: توسل به مرجعیت فاقد صلاحیت

الگوی منطقی:‌

طبق گفته‌ی شخص ۱ (که هیچ صلاحیتی برای ارائه‌ی نظر درباره‌ی صحیح بودن Y ندارد) Y صحیح است.

بنابراین Y صحیح است.

 

طبق گفته‌ی شخص ۱ (که هیچ صلاحیتی برای ارائه‌ی نظر درباره‌ی صحیح بودن Y ندارد) Y صحیح است.

بنابراین احتمال بیشتری دارد که Y صحیح باشد.

مثال ۱:

معلم کلاس پنجمم گفته بود که اگر پسر رقصیدن یاد بگیره، دخترا یه دل نه صد دل عاشقش می‌شن. `برای همین اگه می‌خوای دخترا عاشقت بشن، رقصیدن یاد بگیر.

توضیح: حتی اگر معلم کلاس پنجم گوینده متخصص روابط رمانتیک بود، نظر او درباره‌ی علایق دخترها در بدترین حالت گمانه‌زنی بی‌پایه و اساس و در بهترین حالت بیانیه‌ای به‌شدت وابسته به موقعیت است. به عبارت دیگر، معلم در زمینه‌ی رقصیدن تخصص دارد، نه روان‌شناسی جذب جنس مخالف.

مثال ۲:

پاپ به من گفت که کشیش‌ها می‌تونن نان و شراب رو به گوشت و خون عیسی تبدیل کنن. امکان نداره پاپ دروغ بگه. بنابراین کشیش‌ها واقعاً‌ می‌تونن چنین کاری انجام بدن.

توضیح: شاید پاپ به ادعایی که کرده اعتقاد داشته باشد؛ شاید پاپ آدم دروغگویی نباشد؛ ولی پاپ در زمینه‌ی تبدیل شدن نان و شراب به گوشت و خون عیسی هیچ مرجعیتی ندارد. مگر عیسی چقدر گوشت و خون دارد که بخواهد به این همه آدم بدهد؟

راهنمایی: حواستان به خطای تایید خود (Confirmation Bias) باشد. شاید خواسته‌ی شما این باشد که فرد موردنظرتان مرجعی معتبر درباره‌ی موضوع موردبحث به حساب بیاید و این خواسته‌یتان ممکن است باعث شود فقط دنبال اطلاعاتی بروید که در راستای تایید این خواسته باشد و اطلاعات متناقض را نادیده بگیرید.

منابع:

Hume, D. (2004). An Enquiry Concerning Human Understanding. Courier Corporation.

پ.ن.:

کاربری در سایت پرسیده: «اگر شخصی از قدرت خود برای انجام کاری سوءاستفاده کند، مرتکب چنین مغلطه‌ای شده است؟

به‌عنوان مثال:‌

شخص ۱: من پیشنهاد شما رو رد کردم.

شخص ۲: می‌تونم بپرسم چرا؟

شخص ۳: من قدرت کافی برای تایید پیشنهادهای مهم رو ندارم، ولی این قدرت رد کردنشون رو چرا.»

بو بنت در پاسخ می‌گوید: «این مثال با این مغلطه یکسان نیست. ممکن است شخص ۱ راستش را گفته باشد. البته امکان دروغ گفتنش هم هست، ولی در این مثال خطایی در استدلال اتفاق نیفتاده است. »‌

ترجمه‌ای از:

Logically Fallacious

انتشاریافته در:

مجله‌ی اینترنتی دیجی‌کالا

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.