Darth Vader Header

 

مدت زمان سه‌گانه‌ی اصلی جنگ ستارگان، یعنی اپیزود ۴، ۵ و ۶ روی‌هم‌رفته ۶ ساعت و ۲۸ دقیقه است. مدت زمان هر قسمت از سه‌گانه نیز تقریباً یکسان است. این سه فیلم وجه اشتراک دیگری هم دارند: مدت زمان حضور دارث ویدر، شرور اصلی مجموعه در هریک از آن‌ها.

امیدی تازه: ۲ ساعت و ۵ دقیقه

امپراتوری ضربه می‌زند: ۲ ساعت و ۷ دقیقه

بازگشت جدای: ۲ ساعت و ۱۶ دقیقه

یعنی چند دقیقه بیشتر از ۲ ساعت.

نکته‌ی غافلگیرکننده اینجاست که مدت زمان حضور ویدر در این فیلم‌ها بسیار کم است. در «امیدی تازه»، مدت حضور او ۸ دقیقه و ۶ ثانیه، در امپراتوری ضربه می‌زند، ۱۱ دقیقه و ۵۱ ثانیه و در «بازگشت جدای» ۱۳ دقیقه و ۴۴ ثانیه است.

دارث ویدر، یکی از نمادین‌ترین شرورها یا حتی شخصیت‌های تاریخ سینما، فقط ۳۳ دقیقه و ۴۱ ثانیه روی پرده‌ی نقره‌ای خودنمایی کرد.

ویدر به‌عنوان یک شخصیت چه ویژگی‌ای دارد که در این مدت کوتاه به چنین جایگاه والایی دست پیدا کرده است؟ در این مقاله قصد دارم ردپای بصری ویدر را در سه‌گانه‌ی اصلی بررسی کنم تا شاید جوابی قانع‌کننده برای این سوال پیدا کنم.

در اپیزود ۴ ویدر فقط در شش درصد فیلم حضور دارد. یکی از نکات قابل‌توجه صحنه‌هایی که او درشان حضور دارد، محو شدن او در پس‌زمینه‌ است، چه از لحاظ بصری، چه از لحاظ روایی. در اپیزود ۴ ویدر به‌عنوان زیردست گرند ماف تارکین (Grand Moff Tarkin) به تصویر کشیده می‌شود. برای همین در بخش زیادی از فیلم در پس‌زمینه یا گوشه‌ی نما قرار دارد و گاهی نیز به نظر می‌رسد دوربین از تمرکز روی او اجتناب می‌کند.

Nerd Writer - Darth Vader 1Nerd Writer - Darth Vader 2Nerd Writer - Darth Vader 3

حتی وقتی دوربین روی او متمرکز است، یونیفورم سیاهش لابلای سایه‌های محیط اطراف محو می‌شود و تفاوت قابل‌ملاحظه‌ای بین پس‌زمینه و پیش‌زمینه مشاهده نمی‌شود. نمی‌شود با اطمینان گفت موارد ذکرشده تا چه حد انتخاب‌هایی روایی و موضوعی هستند و تا چه حد از محدودیت‌های پروسه‌ی فیلمبرداری ناشی شده‌اند.

Nerd Writer - Darth Vader 4

تمامی صحنه‌های اپیزود ۴ که ویدر درشان حضور دارد (به استثنای صحنه‌ی اول) داخل دث‌استار (Death Star) یا اطراف آن اتفاق می‌افتد. نقل است که گیلبرت تیلور (Gilbert Taylor)، فیلمبردار اپیزود ۴ از کار کردن روی این صحنه‌ها شاکی بود، چون  طراحی صحنه‌ی سیاه و خاکستری جان بری (John Barry) مانع از نورپردازی هدفمند می‌شد. تیلور مجبور شد در صحنه شکاف‌هایی ایجاد کند و رویشان لامپ‌های کوارتز کار بگذارد. هدف از این لامپ‌ها روشن کردن محیط به طور هموار و انعطاف‌پذیرتر کردن فضا برای فیلمبرداری بود. این لامپ‌ها فضا را انعطاف‌پذیرتر کردند، ولی از وضوح آن کاستند.

Nerd Writer - Darth Vader 5Nerd Writer - Darth Vader 6

البته این حرف بدین معنا نیست که دارث ویدر در اپیزود ۴ خودی نشان نمی‌دهد. به‌هرحال مجموعه‌ی عظیم جنگ ستارگان از طریق این فیلم به دنیا معرفی شد. از همان آغاز فیلم جنبه‌ی بصری آن حسابی توی چشم است. محیط سفینه‌ی یاغیان سفید است. یونیفورم استورم‌تروپرها سفید است. ناگهان از میان این همه سفیدی هیبت تهدیدآمیز و سرتاپا سیاه دارث ویدر وارد صحنه می‌شود. اما جنبه‌ی نمادگرایانه‌ی ویدر به همین‌جا ختم نمی‌شود.

Nerd Writer - Darth Vader 7

در اپیزود ۵، وقتی ویدر برای اولین بار در صحنه حاضر می‌شود، نمای نمادینی از پشت کلاهخود او نشان داده می‌شود. قشنگی این نما در این نکته نهفته است که سیاهی را روی سیاهی انداخته است. با این حال، اروین کرشنر (Irvin Kershner)، کارگردان فیلم و پیتر شوشزتسکی (Peter Suschitzky)، فیلمبردار آن، با تکیه بر انعکاس و بافت و شکل راهی پیدا کرده‌اند تا در میان این دریای سیاهی، ویدر شاخص‌ترین عنصر به نظر برسد. در طول فیلم، آن‌ها به راه‌های زیادی تمسک می‌جویند تا ویدر را به شکل تجسمی کهن‌الگویی از پلیدی به مخاطب عرضه کنند و این ویژگی در اپیزودهای بعدی برجسته‌تر می‌شود.

Nerd Writer - Darth Vader 8

در اپیزود ۴، کلاهخود ویدر کثیف، لکه‌دار و کهنه به نظر می‌رسد. احتمالاً هدف لوکاس این بوده که فیلمش حس‌وحالی ناتورالیستیک و مستندوار داشته باشد (چیزی که لوکاس و تیلور سرش با هم زیاد بحث می‌کردند) و ظاهر کلاهخود ویدر هم از همین تصمیم ناشی شده است.

اما در اپیزود ۵ کلاهخود ویدر صاف، صیقلی، تمیز و براق است، طوری که انعکاس‌های سفید و قابل‌توجهی روی آن دیده می‌شود و شکل و شمایل آن را به رخ می‌کشد.

Nerd Writer - Darth Vader 11

کرشنر و شوشزتسکی ظاهراً درک کرده‌اند که هرچقدر جنبه‌ی ناتورالیستیک ویدر کاهش یابد و ظاهرش تمیزتر به نظر برسد، قوه‌ی دراماتیک او بیشتر خواهد شد. اگر دقت کرده باشید، نمادین‌ترین نمادهای فرهنگی، آن‌هایی هستند که شکل‌وشمایل بنیادینشان به‌راحتی قابل‌شناسایی باشد.

Nerd Writer - Darth Vader 9

در اپیزود ۵ به کمک استفاده‌ی ماهرانه از سیلوئت ویدر، ظاهر او جنبه‌ای نمادین پیدا می‌کند. به‌لطف چنین لحظه‌هایی‌ست که نقش ویدر به‌عنوان شخصیتی در یک فیلم فراتر می‌رود و به نماد مفهومی به‌مراتب عمیق‌تر و جهانی‌تر تبدیل می‌شود.

Nerd Writer - Darth Vader 10

ایماژ دارث ویدر در اپیزود ۵ خلاقانه‌تر از دو فیلم دیگر است. سازندگان فیلم تمام تلاششان را به کار برده‌اند تا در دوازده دقیقه‌ی حضور او در فیلم او را موجودی باجذبه جلوه دهند. تصاویری که از ویدر در ذهن من ذخیره شده، همه نماهایی از این فیلم هستند.

Nerd Writer - Darth Vader 13

در اپیزود ۶، ظاهر «صیقلی» ویدر در اپیزود ۵ تا حد زیادی حفظ و حتی بعضی از نماهای اپیزود ۵ نیز در آن تکرار شده است. با این وجود، نحوه‌ی نماگیری از ویدر در این اپیزود به پای اپیزود قبلی نمی‌رسد. او معمولاً جلوی پس‌زمینه صاف به نظر می‌رسد و قاب‌بندی و نورپردازی فیلم به‌خوبی کار کرشنر در اپیزود قبلی نیست.

Nerd Writer - Darth Vader 12

کرشنر آنقدر به کار خود ایمان داشت که از هیچ‌کدام از سکانس‌ها نمای مادر (Master Shot) نگرفت، برای همین لوکاس  مجبور بود در اتاق تدوین صحنه‌ها را همان‌گونه که کرشنر مدنظر داشت، کنار هم بچیند. طبق گفته‌ها و شنیده‌ها، برای همین بود که لوکاس ریچارد مارکواند (Richard Marquand) را برای کارگردانی اپیزود ۶ استخدام کرد، چون او انتخابی بی‌خطر بود. او کسی بود که می‌توانست فیلم را در زمان تعیین‌شده و با بودجه‌ی درنظرگرفته‌شده به پایان برساند و نماهای متنوع در اختیار لوکاس قرار دهد تا در اتاق تدوین فیلم را آنطور که دلش می‌خواهد بسازد.

برای همین جنبه‌های نمادین ویدر که از سبک کارگردانی کرشنر ناشی شده بود، در اپیزود ۶ غایب بودند. اما نقطه‌ی قوت اپیزود ۶ یکی از صحنه‌های پایانی مشهوری‌ست که در آن صورت نقاب از صورت ویدر برداشته می‌شود. در این لحظه کهن‌الگو از اعماق آسمان به زمین نزول می‌کند. صورت واقعی پلیدی، در اصل صورت مردی‌ست که از درون شکسته است، مردی که بیشتر از هر چیزی رقت‌انگیز به نظر می‌رسد. رقت‌انگیز بودنش، او را عمیقاً انسانی جلوه می‌دهد.

Nerd Writer - Darth Vader 14

 

البته میراث ویدر فقط به جنبه‌های بصری‌اش محدود نمی‌شود. دیالوگ‌هایش، کاستوم فوق‌العاده‌اش، صدای به یاد ماندنی جیمز اِرل جونز (James Earl Jones) در مشهور شدن شخصیت نقشی موثر داشتند. حتی صدای نفس کشیدن ویدر نیز به نمادی در فرهنگ عامه تبدیل شده است.

اما سینما رسانه‌ای بصری است و تمام این ویژگی‌ها موقعی جواب می‌دهند که داخل تصویری مناسب جمع شده باشند. نکته‌ای اعجاب‌انگیز ماجرا اینجاست که لوکاس و کرشنر در عرض چند دقیقه ویدر را به شخصیتی اسطوره‌ای تبدیل کردند.

منبع: کانال یوتیوب Nerdwriter1

 

انتشاریافته در:

مجله‌ی اینترنتی دیجی‌کالا

12 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

    • فربد آذسن گفته:

      به خاطر این‌که خواسته‌ی امپراتور این بود که این دوتا با هم همکاری کنن. از طرف دیگه بین ویدر و تارکین یه جور حس احترام متقابل وجود داشت، چون جفتشون خیلی توی کاری که انجام می‌دادن خوب بودن.

      البته توی Expanded Universe (مثلاً کمیک دارث ویدر چارلز سول که Canon هم هست) ویدر چندجا تارکین رو به چالش می‌کشه یا سرخود عمل می‌کنه، ولی در کل رابطه‌شون یه طوریه که ویدر می‌دونه دلیلی برای شاخ‌وشونه کشیدن برای تارکین نداره و تارکین هم دلیلی برای اعمال قدرت روی ویدر نداره.

      پاسخ
  1. امیرعلی گفته:

    همیشه برام سوال بود که چرا ویدر اینقدر محبوبه!
    یعنی من خودمم همیشه از ویدر خوشم میاد و از اونجایی که زیاد کمیکاشو خوندم، خب طبیعتا بیشتر با ویدر آشنام، ولی این مقاله توی چند پاراگراف دلیل اینکه اینقدر دارث ویدر معروف و مشهوره رو خیلی خوب شرح میده.
    نکته‌ی اصلی، مدت زمان حضورش توی فیلماست؛ یعنی همه‌ش ۳۴ دقیقه. پس می‌شه اینطوری برداشت کرد که:
    اگه شما تمام چیزایی که این مقاله میگه رو انجام بدی(به نحو احسن)، یعنی کاستوم خوب و گیرا و متفاوت داشته باشی، کاریزمای جذاب داشته باشی، صدای خفنی داشته باشی، جلوه‌های بصری مناسبی (اعم از نورپردازی و طراحی صحنه و دکور و این چیزا) داشته باشی، در نهایت نیم ساعت هم کافیه که تو به یکی از ماندگارترین برترین و بهترین و خفن‌ترین و جذاب‌ترین آنتاگونیست‌های سینما تبدیل بشی.
    طوری که اگه بعد از گذشت چندین سال، از یکی بپرسن بهترین آنتاگونیست و شرور سینما کیه؟ اون فرد حتی اگه اسمه ویدر رو به زبونش نیاره، ولی حتما به یاد اون بیوفته و یکی از گزینه‌هاش دارث ویدر باشه.

    پاسخ
    • فربد آذسن گفته:

      به نظرم یه مورد دیگه هم که خیلی مهمه (و بزرگ‌ترین نکته‌ای بود که از این مقاله دریافت کردم) اینه که شخصیت به‌یاد‌موندنی باید silhouette شاخصی هم داشته باشه. یعنی با یه نگاه به طرح کلی و سیاه‌سفید از نیم‌رخش بتونی تشخیص بدی کیه. من دقت کردم دیدم تمام شرورهای شاخص بصری از این ویژگی برخوردارن. یعنی بدون کشیدن جزئیات و استفاده از رنگ‌امیزی، با یه طرح ساده می‌تونی روی کاغذ نشون‌شون بدی.

      پاسخ
    • مونی گفته:

      تا جایی که من میدونم ویدر ۱۳تا شاگرد داشته(دقیق یادم نیست)
      معروف تریناشونم استارکیلر و لومیا بودن که استارکیلر خیانت کرد(البته حق داشت). ویدر لومیا رو فرستاد کوریبن تا اموزشاشو کامل کنه و وقتی خبر مرگ ویدر و سیدیوس رو شنید برگشت که انتقام بگیره که تا حدودی هم موفق بود ولی در اخر توسط لوک و ماراجید شکست خورد و کشته شد(یه جورایی خودکشی کرد)

      پاسخ