تعریف: مغلطه روشنی گمراهکننده موقعی اتفاق میافتد که چند مورد جزئی، ولی روشن و دراماتیک زیر ذرهبین قرار بگیرند تا به دادههای آماریای که با نتایج بهدستآمده از این حوادث در تناقض باشند توجه کافی نشان داده نشود. معادل انگلیسی: Misleading Vividness الگوی منطقی: حادثهی X که روشن و دراماتیک است اتفاق میافتد (ولی با […]
تعریف: مغلطه سوال بیمعنی موقعی اتفاق میافتد که شخصی سوالی بپرسد که پاسخ منطقی دادن به آن غیرممکن باشد. این مغلطه معادل متنی تقسیم کردن یک عدد بر صفر است. معادل انگلیسی: Meaningless Question مثال ۱: شمال قطب شمال چیه؟ توضیح: قطب شمال شمالیترین قسمت کرهی زمین است و ما جهتبندی شمال، جنوب، شرق و […]
تعریف: مغلطه مکنامارا موقعی اتفاق میافتد که شخصی فقط بر مبنای مشاهدات کمی (اندازهگیری، دادهی سخت، آمار و ارقام) تصمیمگیری کند و همهی عوامل کیفی را نادیده بگیرد. معادل انگلیسی: McNamara Fallacy معادلهای جایگزین: مغلطهی کمی، مغلطهی اسمارتیز الگوی منطقی: هر چیزی که میتوان راحت اندازهگیری کرد اندازهگیری کن. چیزی را که نمیتوان راحت اندازهگیری […]
تعریف: مغلطه تفکر جادویی موقعی اتفاق میافتد که شخصی دو حادثه را نه بر اساس منطق یا مدرک، بلکه بر اساس باورهای خرافی به هم ربط دهد. تفکر جادویی اغلب باعث میشود شخص از انجام دادن بعضی کارها یا فکر کردن به بعضی چیزها بترسد، چون گمان میکند آن کار یا فکر به حادثهای فاجعهآمیز […]
جنبش #MeToo، از لحظهی شروعش در سال ۲۰۱۷ تاکنون، در مقیاسی بیسابقه دربارهی آزار جنسی دیالوگ ایجاد کرد و پیشفرضهای چند ده ساله دربارهی تعامل مناسب با جنس مخالف، دینامیک قدرت در این تعامل و رفتار جنسی صحیح را تغییر داد. با این حال تاثیر عمیقی که این جنبش در افکار عمومی گذاشته با جنجال […]
تعریف: مغلطه دروغگویی با آمار به مجموعهای از مغلطههای مختلف اطلاق میشود که از استفادهی غرضورزانه از آمار و ارقام و تفسیر آمار و ارقام بدون توجه به روشهای استفادهشده برای جمعآوری و پردازش دادههای مربوطه ناشی میشوند. پرداختن به روشهای مختلف جمعآوری داده و شیوهی تحریف هرکدام از حوصلهی این کتاب خارج است، ولی […]
تعریف: مغلطه بازیانگاری موقعی اتفاق میافتد که شخصی سعی کند موقعیتی را با مدلهای آماری شستهرفته توضیح دهد، در حالیکه آن موقعیت با دادههای آماری قابل توضیح دادن نباشد. به طور کلی تکیهی بیش از حد روی نظریهی احتمالات (Probability Theory) غلطانداز است، چون موقعیتهای آشوبناک قابل پیشبینی نیستند و گاهی عوامل خارجی دخیل آنقدر […]
تعریف: مغلطه خردهگیری منطقی موقعی اتفاق میافتد که شخصی به جای اشارهی مستقیم به مسائل مهم مربوط به یک بحث روی جزئیات کماهمیت آن تمرکز و دقت خود را سر مسائل الکی تلف کند و بدین ترتیب منطق را به شکلی فخرفروشانه و ناکارآمد به کار برد. به این مغلطه توجه ویژه نشان دهید، چون […]
تعریف: مغلطه وسعت دید محدود به نظریهای اشاره دارد که صرفاً توضیح پدیدهای است که توضیح میدهد و در بهترین حالت ناقص است. این مغلطه موقعی اتفاق میافتد که شخصی به جای توضیح یک عبارت یا پدیده، آن را از نو تعریف کند. معادل انگلیسی: Limited Scope مثال ۱: ماشین من از کار افتاد، چون […]
چند سالی میشود که کانال یوتیوب جعبهابزار بازیسازان (Game Maker’s Toolkit) در ویدئوهایی کوتاه و آموزنده به بررسی و توصیف جنبههای مختلف بازیهای ویدئویی و مفاهیم مربوط به این حوزه میپردازد. من تصمیم گرفتم محتوای این ویدئوها را با کمی تصرف و منطبق کردن آن با مدیوم نوشتار، به فارسی برگردانم. این سری مقالات برای […]
تعریف: مغلطه ژرفای محدود موقعی اتفاق میافتد که شخصی به جای پرداختن به ریشهی مشکلات، صرفاً به طبقهبندیای که آن مشکل در آن جای میگیرد اشاره کند. بهعبارت سادهتر این مغلطه موقعی اتفاق میافتد که گوینده صرفاً چیزی را که سعی دارد توضیح دهد بیان کند، بدون اینکه واقعاً توضیحی ارائه کرده باشد. معادل انگلیسی: […]
تعریف: مغلطه غیرمحتملترین فرضیه موقعی اتفاق میافتد که شخصی توضیحات غیرمنطقیتر برای وقوع یک پدیده را بپذیرد و توضیحات قابلدفاعتر را نادیده بگیرد. در روش علمی (Scientific Method)، برای قضاوت صحت فرضیهها یا نتایج برگرفته از مشاهدات باید به اصل امساک (Principle of Parsimony) که با نام تیغ اوکام (Occam’s Razor) شناخته میشود توسل جست. […]
تعریف: مغلطه منطق کتریوار موقعی اتفاق میافتد که شخصی برای دفاع از یک ایده یا نکته، چند استدلال مطرح کند که یکدیگر را نقض میکنند. معادل انگلیسی: Kettle Logic الگوی منطقی: بیانیهی ۱ مطرح میشود. بیانیهی ۲ مطرح میشود، ولی با بیانیهی ۱ تناقض دارد. بیانیهی ۳ مطرح میشود، ولی با بیانیهی ۱ و ۲ […]
تعریف: مغلطه بدترین حالت موقعی اتفاق میافتد که شخصی استدلالش را بر پایهی بدترین سناریوی ممکن بچیند، نه محتملترین. در چنین شرایطی ترس به منطق غلبه میکند. معادل انگلیسی: Just In Case Fallacy معادلهای جایگزین: مغلطهی محض احتیاط الگوی منطقی: بهتر است که ادعای X را بپذیریم، چون در غیر این صورت ممکن است اتفاق […]
تعریف: مغلطه برای اینکه زیرا موقعی اتفاق میافتد که شخصی به مدرک و دلیل ارائهشده در رد یک استدلال توجهی نشان ندهد و صرفاً بهنحوی ادعا کند حرف حرف خودش است. این مغلطه با بیان عباراتی چون «بهم اعتماد کن»، «چون من گفتم»، «خواهی دید» یا «برای اینکه زیرا» همراه است. مغلطهی برای اینکه زیرا […]
آخرین دیدگاهها